Artrit nedir ?
Bir veya birden fazla eklemin iltihaplanmasına ya da dejenere ol­masına yol açan bir hastalıktır.

Romatizma nedir ?
Romatizma genellikle çok değişik ve çeşitli, çok kez de belirsiz kas, eklem, kas kirişi, bursal ve kas-iskelet sisteminin başka kısımlarında duyulan sancı ve acılara denmektedir.

Artritin en genel türleri hangileridir ?
a. Romatizmal artrit.
b. Osteoartrit (Eklem artriti).
c. Gut artriti.
d. Travmatik artrit.
e. Bakteriyel artrit.
f. Kimyasal veya hormonal düzen bozukluğundan ileri gelen artrit.

Artritin tedavisinde kortizonun rolü nedir ?
Kortizon, çok kişinin sandığı gibi her derde deva olmaktan çok uzaktır. Günümüzde artrit hallerde kortizon kullanılması, birçok artrit hallerde görülen sancı şişkinlik ve yetersizlik tesirlerini azaltmakta faydalı olduğundandır. Üstelik kortizon, ancak başka daha az tehlikeli olan tedavi usullerini hastanın sancılarını yeterli derecede hafifletemediği zamanlarda kullanılmaktadır.

Kortizon, artritik bir durumu tedavi edebilir mi ?
Hayır. Ancak bir rahatlama sağlar; fakat hastalığın teme]ini teş­kil eden sebebin tedavisinde bir yararı olmaz.

Kortizon, eklem zedelenmesini önleyebilir mi ?
Son yapılan bilimsel araştırmalar kortizonun bu yolda yararlı ol­madığını göstermiştir. Ancak, bu alanda yetkili olan bazı uzmanlar bunun aksini iddia etmektedirler.

Kortizon kullanılması güvenilir midir ?
Evet, ama tam bir tıbbî kontrol altında kullanılması şartı ile.

Artrit tedavisinde aspirin ne rol oynar ?
Belirtileri hafifletmek için kullanılacak en iyi ilâçlardan biridir.

Tıbbî kontrol olmadan aspirinin uzun süreler kullanılması doğru mu­dur ?
Hayır. Aspirin kullanılması birçok yan tesirlere yol açabilir. Ancak tıbbî kontrol altında kullanılması gerekir.

Salisilatlar nedir ?
Artrit belirtilerini hafifletmeye yararlı ve aralarında aspirin de bu­lunan bir ilâç kategorisidir.

Artrit tedavisi için yararlı başka ilâçlar hangileridir ?
Artritten mustarip olanlara «Indocin» ve «Motrin» adındaki iki ilâç çok iyi gelmektedir.

Aspirin, eczanelerde satılan ve büyük reklamları yapılan patentli ilâçlar kadar tesirli midir ?
Evet.

Artritten rahatsız olan hasta perhizlerden yararlanabilir mi ?
Genellikle perhizler tesirsizdir. Bunun bir istisnası gut’ta vardır. Düşük bir «purine» perhizi krizlerin sayısını azaltabilir.

Dişlerin çekilmesiyle artrit hafifler mi ?
Genellikle hayır. Bazı dişlerin çekilmesi ancak artritin onlardan geldiği tespit edildiği zamanlar doğru olabilir. Sağlam dişlerin çe­kilmesi katiyen doğru değildir.

Bademciklerin alınması artrite yardımcı olabilir mi ?
Yukarıdaki cevap bu soru için de geçerlidir.

İklim değiştirilmesi artrite yardımcı olabilir mi ?
Bazı artrit hastaları, ılık ve kuru bir iklimde daha rahat ederler.

Artrit tedavisinde kaplıcalar ne derece yardımcı olabilir ?
Kaplıcaların tedavi nitelikleri yoktur. Ancak dinlenme, rahatlama, psikoterapi ve çevre değişikliği gibi faktörlerin bir araya gelmesiy­le hastalar kaplıcalardan nispeten yararlanabilirler. Kaplıcalardaki mineral sularda banyo yapmanın veya bunları içmenin artrite yararlı olabileceğine dair bilimsel hiçbir delil yoktur.

Kabızlık artrite tesir eder mî ?
Hayır.

Ara sıra müshil almak artrite yardımcı olabilir mi ?
Ancak geçici bir rahatlama getirebilme bakımından evet.

Kalınbağırsağa ait «irrigation»lar artrite yararlı mıdır ?
Hayır.

Artrite yararlı olabilecek aşılar bulunmuş mudur ?
Şimdiye kadar bulunmamıştır.

Antibiyotikler artrite yardımcı olabilir mi ?
Ancak artrit belsoğukluğu veya streptokok enfeksiyonu gibi bak­teriler yüzünden ileri gelmişse yararlı olur.

Cerrahî yolla, artritten zarar görenler iyileştirilebilinir mi ?
Evet. Son yıllarda artritten sakatlığa uğrayanların sakatlanan uzuvların eski haline getirilmesi ve düzeltilmesi için başarılı cerrahi müdahale yolları geliştirilmiştir. Bu gibi müdahaleler kronik artrit sakatlıklara uğrayanlara çok yararlı olmuştur.

Romatizmal artrit nedir ??
Romatizmal artrit gençlerde görülen özel tip bir artrit türüdür ve kadınlarda erkeklerden bire-üç oranında fazla rastlanmaktadır. Karakteristikleri değişik oranlarda. şişkinlikler, sancı, iltihaplan­ma ve eklem dokularının sakatlanmalarıdır. Hastalık kronik olup hastalık boyunca bazen sakinleşmek, bazen de şiddetlenme belirti­leri gösterir. Hastalık ilerleyen nitelikte ise ve tedaviye başvurulamazsa ciddî sakatlıklar ve şekil bozukluklarına neden olabilmekte­dir.

Romatizmal artrit en çok hangi oynaklarda görülür ?
Parmak eklemlerinde, bileklerde, dizlerde, ayak bileklerinde ve omurga kemiğinde.

Romatizmal artrit eklemlerdeki belirtilerden başka belirtiler de gös­terir mi ?
Evet. Nöbet, zafiyet, kilo kaybı, gibi belirtiler eklemlerdeki belirti­lerle birlikte kendilerini gösterebilir.

Romatizmal artritin sebebi nedir ?
Romatizmal artritin nedeni bilinmemektedir.

Romatizmal artritten rahatsızlanmış hastaların durumu ne olabilir ?
Tedavi olmadıkları takdirde bu gibi hastaların yaklaşık % 10-15′i ilk nöbetten sonra kendiliklerinden iyileşirler ve kriz yenilenmez. % 35′i iyileşme gösterirler ve kendilerinde hafif belirtiler kalır. Yaklaşık % 50′sinde ise inatçı, ilerleyen ve sakatlık yapan eklem sakatlığı izleri kalır. % 20′si er geç ciddî derecede sakat kalırlar.

Romatizmal artritin tedavisi nedir ?
a. Genel tedavi usulleri arasında yeterli derecede dinlenme, mümkün olduğu oranda duygusal sıkıntılardan kaçınma ve dengeli bir perhizin devamı mümkündür.
b. Hastalanmış .olan eklemlere banyo ve diatermi gibi lokal psiko­terapi tedavi usullerinin tatbiki.
c. Aşağıda gösterilen ilâçların kullanılması:
1—Salisilatlar (sodyum salisilat ve aspirin) çok kez acıları dindirirse de bunların tedavi etme nitelikleri yoktur.
2—Kortizon, ACTH ve bu gibi kimyasal maddeler krizlerin yatışmasına yardımcı olabilirlerse de, bunların verilmesi ke­sildiği zamanlar hastalık belirtileri yeniden kendilerini gös­terirler. Bütün başka terapi usulleri yetersiz kaldığı za­manlarda çok kez kortizon tipi ilâçlar ciddî şekilde etkilen­miş olan eklemlere enjeksiyonla verilir.
3—Enjeksiyon yoluyla verilen altın tuzları, bazı romatizmal arteriti olan hastalara yardımcı olabilir. Ancak bu tür enjeksiyonlar ciddî toksik tepkiler yapabileceklerinden bunların çök dikkatle enjekte edilmesi gereklidir.
4—Yeni kullanılmaya başlanan «Phenylbutazone» bazı romatizmal artriti olan hastalarda iyileşme belirtileri göstermek­tedir. Ancak bu ilâç vücutta çok ciddî yan tesirler göstere­bileceğinden sürekli tıbbî kontrol olmadan devamlı kulla­nılması doğru olmaz, .
5—Bir kısım romatizmal artritli hastalar bazı sıtmaya karşı
kullanılan ilâçların verilmesiyle çok iyi sonuçlar alınmış­tır.
6—«İndocin» gibi bazı sentetik ilâçlar da romatizmal artritli
hastalarda kullanılmış ve çok ümit verici sonuçlar elde edilmiştir.
d. «İndocin» ve «Motrin» gibi yeni ilâçların romatizmal artritin te­davisinde çok yararlı olduğu görülmüştür.

Romatizmal artritin tedavileri ne derece tesirlidir ?
Romatizmal artritin bilinen bir tedavi yolu olmadığı kabul edilme­lidir. Yukarıda gösterilen tedavi usulleri ancak hastanın semptom­larını hafifletmekte ve hastalık sırasında ileri safhalarda yardım­cı olabilmektedirler. Had safhada kullanılan tedavi yöntemleri ek­lemlerdeki hasarları azaltabilirse de, tedaviden önce yerleşmiş bir sakatlığın düzeltilmesinde yararlı olamaz.

Stili hastalığı nedir ?
Çocuklarda görülen bir tür romatizmal artrittir.

«Spondylitis» nedir ?
Omurgalarda ve ona bağlı kemik yapılarında görülen özel bir artrittir. Genellikle genç yaştaki erkeklerde rastlanır.

Osteoartrit nedir ?
Özellikle orta yaşlı ve yaşlılarda kendisini gösteren bir oynak has­talığıdır. Hastalığın genellikle yıllarca olagelen yorulma ve yıpranmadan veya eklem dokularının hatalı veya yetersiz derecede teda­vi edilmesinden ve yaşlanmada görülen metabolik değişmelerden ileri geldiği sanılmaktadır.

Osteoartrit en çok hangi eklemlerde görülür ?
Dizler kalçalar ve omurga kemiği gibi ağırlık taşıyan eklemlerde.

Osteoartritin genel belirtileri nelerdir ?
Devamlı olarak artan bir katılık ve bükülmezlik; etkilenmiş eklemde rahatsızlık veya acı.,Bu acı…bir dinlenme devresinden sonra ve sabahları veya bir yerde bir süre durduktan sonra duyulabilir. Böyle bir hareketsizlik veya duraklama devresinden sonra hastanın et kilenmiş ekleminin eski hâline gelmesi için kısa bir süre geçer. Etkilenen eklem hafif bir şişkinlik gösterebilir. Bu eklem eğildiği veya uzatıldığı zaman; hasta avuç içi üzerine yerleştirdiği zaman bir büzülme hissedilebilir.

Bu hastalığın çoğunluk vakaları sakatlığa veya şekil bozukluğuna yol açmaz, ancak eklemde değişik oranda sertlik ve bükülmezlik görülür. Bunlar da hastanın yavaşlaması ve daha sınırlı fizikî faa­liyette bulunmasına ihtiyaç gösterir.

Osteoartritin sonuçları ne olabilir ?
Bu hastalığa tutulmuş olanların sakat kalmak, yatalak olmak veya büyük ölçüde hareketlerini kısıtlama ihtiyacı duymaktan korkma­ları için bir neden yoktur.

Osteoartrit önlenebilinir mi ?
Gerçekten hayır. Fakat düzgün duruşa önem vermek, düztaban hal­lerinin giderilmesi, fazla şişmanlığın önlenmesi, normal yemek ve hayatî metotlara dikkat edilmesi, genel sağlık bakımı, eklemlerin dayanıklığma büyük ölçüde yardımcı olur ve bu durumun gelme­sini büyük ölçüde önler.

Osteoartrit kısmen veya tamamen tedavi edilebilir mi ?
Psikoterapi, kilo kaybı, eklem iltihaplarının ilâçla hafifletilme­si, hastalanan eklemlere yük binmemesi için doktorların tavsiyesine uymakla hafifletilebilir. Bu artritten ileri gelen sakatlık ve şekil bozukluklarını giderici eklem ameliyatları yoluyla kısmen iyileştirilebilir.

Parmakların en uçtaki oynak yerlerinde çok kez görülen soğancık benzeri yumrular nelerdir ?
Bunlar osteoartrit belirtileridir. Bunlar bazen acı ve sertlik emareleri gösterirlerse de parmakların ciddî şekilde sakatlanmasına yol açmazlar.

Travmatik artrit nedir ??
Bir darbe veya zorlamayla zarar gören bir eklemin aldığı yaranın iltihaplanmasıdır.

Bu tür artritin tedavi yolu nedir ?
Söz konusu eklemin sıkı bir bandajla veya alçıya alınmak suretiy­le hareketsiz hale getirilmesi ve iltihaplanma durumunun tama­men ortadan kalkıncaya kadar bu şekilde tutulması.

«Dizde su toplanması» deyimi ne demektir ?
Genellikle bir darbe veya zorlamayla dizkapağında baş gösteren bir yaradan ileri gelen artrite denir.

Bir eklemden sıvı akıtmak ne demektir ?
Bir eklem zedelendiği vakit çok kez su toplar. Birçok vakalarda bu eklem iğne ile delinerek içerisinde toplanan su dışarıya sızdırılır.

Travmatik artrit tam anlamıyla tedavi olunur mu ?
Evet. Bu gibi yaraların büyük çoğunluğu birkaç hafta içerisinde iyileşir.

Gut nedir ?
Vücudun kimyasal sisteminde bir bozukluk olan gut, büyük ölçüde fazlalık gösteren ürat üretiminin artmasına yol açar. Böylece bu üratlardan anormal derecede fazla miktarlar kıkırdaklarda, ke­miklerde, böbreklerde, deride, bursada ve başka dokularda topla­nır.

Bu fazla ürat toplandıkları dokulara zararlı mı olurlar ?
Evet.

Gut bir kol veya bacağın kaybına neden olur mu ?
Hayır.

Gut artriti nedir ??
Ayak parmaklarında, ayaklarda, ayak bileklerinde, ellerde ve el bileklerde şiddetli sancılarla kendisini gösteren bir hastalıktır. Has­talığın en klasik şekli ayakların başparmağında kendini gösterir.

Gut artriti esaslı bir şekilde tedavi edilebilir mi ?
Evet. Gut nöbetlerinin çoğunluğunu önleyebilecek ilâçlar vardır. Bunlardan en çok kullanılanı allopurinâl «Zyloprin» dir. Had nöbetlerini hafifleten ilâçlar arasında «Celchicine», «Butazolidin» ve «Benemid» vardır. Bu ilâçlarla hazırlanan karışımlar devamlı ola­rak alındığı zamanlar gut nöbetlerin büyük bir çoğunluğu önlene­bilinir.

Gut veya gut artritin zamanında tedavisiyle eklemlerin devamlı ola­rak tahrip edilmesi ve ayrıca tekrarlayan nöbetler önlenebilinir mi ?
Evet.

Gut bir ailevi hastalık olabilir mi ?
Evet.

Guta erkeklerde kadınlardan fazla oranda mı rastlanır ?
Evet. Yirmide bir oranında fazla rastlanır.

Had bir gut nöbetini ne gibi faktörler meydana getirir ?
Nöbetler genellikle ameliyatlardan sonra, aşırı derecede alkol alın­mış olmasından, aşırı derecede perhizlerden, duygusal sarsıntılar­dan ve fazla üşümekten ileri gelebilir. Bazı ilâçlar özellikle ağız­dan alınan ve idrarı artıran tipler, kandaki ürik asidi yükselterek had gut nöbetlerine neden olabilirler. Ancak yukarıda sayılan fak­törlerden hiçbiri olmadan da bir had gut nöbeti gelebilir.

Gut bir «zengin» hastalığı olduğu doğru mudur ?
Bu iddia doğru değildir. Hastalığa her gelir sınıfında rastlanabilinir.

Lokallize bir gutun fizikî görüntüleri nelerdir ?
Acı, kolayca incinmek ve bir eklem civarının şişmesi.

Tedavi görmeyen gut artriti ne gibi ilerlemeler gösterir ?
Had bir nöbet iki günden on dört güne kadar sürebilir. Bu gibi nö­betler birkaç ay arası veya yılda bir ve bazen de daha uzun süre aralıklarla gelebilir. Aradaki sürelerden hasta genellikle hiçbir hastalık belirtisi göstermez ve herhangi bir sancıya maruz kalmaz. Hasta tedavi görmediği takdirde bu nöbetlerin gelmesi sıklaşır, da­ha uzun sürer ve daha fazla devamlı sakatlıklara neden olur. En sonunda eklemler, özellikle el ve ayaklardaki eklemler çarpık bir halde kalırlar ve bunları artık tedavi etmek imkânı kalmamış ol­duğundan önemli sakatlıklara neden olabilirler.

Gut artritinin olup olmadığı nasıl anlaşılır ?
Kanda yüksek ölçüde ürik asit bulunmasiyle anlaşılır.

Bakteriyel artrit nedir? ?
Streptokok, stafilokok, gonokok, vb. gibi bakterilerden bir eklem çevresinde ileri gelen bir enfeksiyondur.

Bakteriyel artritin tedavi usulleri nelerdir ?
Eğer enfeksiyon ciddî ise cerahatin alınır tası için cerrahî müdaha­le gerekli olabilir. Bu gibi hallerde durumun kötüleşmesini önlemek için antibiyotik ilâçların kullanılması çok yararlıdır.

Bakteriyel artritten bir eklemin devamlı olarak sakat kalması müm­kün müdür ?
Evet. Bazı vakalarda hastalanan eklemin etrafındaki zarlar enfek­siyondan harap olabileceğinden eklem hareketsiz kalabilir.

Günümüzde bakteriyel artrite fazla rastlanmakta mıdır ?
Hayır. Vücudun başka yerlerindeki bakterilerin zamanında teda­visiyle genellikle bakterilerin eklemlere girmesi önlenmektedir. Antibiyotik ilâçlar gonore, stafilokok ve streptokok enfeksiyonlarının artrit getirmesi olayları büyük ölçüde azalmıştır.